Có một sự thật mà hầu như ai bước chân vào thị trường chứng khoán cũng sẽ sớm nhận ra:
Thị trường không phải là nơi công bằng.
Điều này nghe có vẻ tiêu cực, nhưng thực tế lại hoàn toàn bình thường.
Những thông tin thực sự có giá trị thường không xuất hiện trên mặt báo ngay lập tức. Trước khi một doanh nghiệp công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng, trước khi một chính sách được ban hành hay một thương vụ lớn được công bố, luôn có những người biết sớm hơn phần còn lại của thị trường.
Đó có thể là doanh nghiệp, các tổ chức đầu tư lớn hoặc những dòng tiền có khả năng phân tích và tiếp cận thông tin tốt hơn.
Đó là lý do chúng ta thường thấy một cổ phiếu tăng rất mạnh trong nhiều tuần, nhưng chỉ đến khi báo chí đồng loạt đưa tin thì nhà đầu tư cá nhân mới biết đến.
Lúc ấy, điều chúng ta mua nhiều khi không còn là “cơ hội”, mà là sự kỳ vọng đã được phản ánh vào giá.
Nếu không hiểu bản chất này, rất dễ nghĩ rằng thị trường là nơi đầy may rủi.
Thực tế không phải vậy.
Thị trường luôn vận động theo một logic nào đó. Chỉ là chúng ta không phải lúc nào cũng nhìn thấy toàn bộ bức tranh.
Và khi chấp nhận sự bất cân xứng thông tin là điều không thể thay đổi, chúng ta sẽ ngừng cố gắng chạy theo mọi tin tức để tập trung vào điều mình có thể kiểm soát.
Điều quan trọng không phải là tìm phương pháp hoàn hảo.
Đầu tư giá trị.
Đầu tư tăng trưởng.
Phân tích kỹ thuật.
CANSLIM.
Theo xu hướng.
Theo dòng tiền…
Có rất nhiều trường phái đầu tư thành công trên thế giới.
Điểm chung của chúng không phải là tỷ lệ thắng 100%.
Điểm chung là mỗi phương pháp đều có thời điểm hoạt động rất hiệu quả và cũng có những giai đoạn liên tục sai.
Vì vậy, câu hỏi đúng không phải là:
“Phương pháp nào tốt nhất?”
Mà là:
“Phương pháp nào phù hợp với mình và mình có đủ kỷ luật để theo đuổi nó hay không?”
Một hệ thống đầu tư có tỷ lệ đúng khoảng 60–70% nhưng được thực hiện nhất quán trong nhiều năm sẽ tạo ra kết quả tốt hơn rất nhiều so với việc liên tục thay đổi chiến lược sau vài giao dịch thua lỗ.
Đầu tư không phải cuộc thi tìm kiếm phương pháp hoàn hảo.
Đó là hành trình hoàn thiện chính mình.
Không ai thắng mọi giao dịch.
Ngay cả những nhà đầu tư huyền thoại trên thế giới cũng có rất nhiều khoản đầu tư thất bại.
Điều tạo nên sự khác biệt không phải là họ không bao giờ sai.
Mà là:
- Khi đúng, họ để lợi nhuận được tăng trưởng.
- Khi sai, họ chấp nhận mất một khoản nhỏ và bước tiếp.
Trong khi đó, rất nhiều nhà đầu tư cá nhân lại làm điều ngược lại.
Lãi một chút thì vội vàng chốt.
Lỗ thì cố giữ với hy vọng “rồi sẽ về bờ”.
Kết quả là vài khoản lỗ lớn đủ xóa sạch thành quả của rất nhiều giao dịch thành công trước đó.
Muốn tồn tại lâu dài trên thị trường, chúng ta cần học cách chịu trách nhiệm 100% với mọi quyết định của mình.
Không đổ lỗi cho thị trường.
Không đổ lỗi cho người tư vấn.
Không đổ lỗi cho tin tức.
Mỗi giao dịch, dù thắng hay thua, đều là một bài học để hệ thống đầu tư của mình ngày càng hoàn thiện hơn.
Kẻ thù lớn nhất không phải thị trường.
Mà là cảm xúc.
Hầu hết các quyết định đầu tư sai lầm đều không xuất phát từ việc thiếu kiến thức.
Chúng đến từ hai cảm xúc rất quen thuộc.
Lòng tham và nỗi sợ.
Một cổ phiếu đi ngang nhiều tháng thường chẳng ai quan tâm.
Nhưng sau khi tăng 40–50%, nó bắt đầu xuất hiện khắp các diễn đàn, mạng xã hội và báo chí.
Lúc đó, nhiều người mới cảm thấy mình sắp bỏ lỡ một cơ hội lớn.
FOMO xuất hiện.
Quyết định mua được đưa ra bằng cảm xúc nhiều hơn là kế hoạch.
Ngược lại, khi thị trường điều chỉnh, rất nhiều người không bán dù hệ thống đã phát tín hiệu dừng lỗ từ trước.
Họ hy vọng.
Rồi hy vọng.
Cho đến khi khoản lỗ vượt khỏi khả năng kiểm soát.
Điều đáng nói là thị trường không hề ép chúng ta làm như vậy.
Chính cảm xúc đã làm điều đó.
Kỷ luật là lợi thế lớn nhất của nhà đầu tư cá nhân.
Chúng ta không thể có nhiều thông tin hơn các tổ chức lớn.
Không có đội ngũ phân tích hàng chục người.
Không có nguồn vốn hàng nghìn tỷ.
Nhưng chúng ta có một lợi thế mà rất nhiều tổ chức cũng phải nỗ lực để duy trì.
Đó là kỷ luật.
Một nhà đầu tư có chiến lược rõ ràng, biết khi nào mua, khi nào bán, quản trị rủi ro chặt chẽ và kiên trì thực hiện đúng kế hoạch sẽ luôn có nhiều cơ hội tồn tại và tăng trưởng hơn người chỉ giao dịch theo cảm xúc.
Cuối cùng, đầu tư không phải là cuộc đua xem ai kiếm được nhiều tiền nhất trong một tháng.
Đó là hành trình xây dựng tài sản trong nhiều năm.
Và trên hành trình ấy, người chiến thắng thường không phải người thông minh nhất.
Mà là người đủ bình tĩnh để giữ được kỷ luật, đủ kiên nhẫn để theo đúng chiến lược và đủ khiêm tốn để học hỏi sau mỗi lần sai.
Thị trường luôn thay đổi. Kỷ luật mới là thứ giúp nhà đầu tư tồn tại đủ lâu để đón những cơ hội lớn.